Odżywianie w trakcie i po chorobie nowotworowej | nutramil.pl
koszyk

Odżywianie w trakcie i po chorobie nowotworowej

W ostatnich latach obserwujemy stały wzrost zachorowań i zgonów z powodu nowotworów złośliwych. Jest to związane głównie ze starzeniem się populacji, niezdrowym stylem życia, zwłaszcza nieodpowiednim żywieniem, paleniem tytoniu i małą aktywnością fizyczną. Kiedy nowotwór złośliwy zostanie zdiagnozowany, przeprowadza się dwa rodzaje terapii.

Pierwszy polega na zastosowaniu zabiegu chirurgicznego oraz chemio- i/lub radioterapii, natomiast drugi sposób to leczenie wspomagające. Najczęściej stosuje się obydwie metody, by leczenie nowotworu było skuteczniejsze. Niestety, terapia nowotworowa bardzo obciąża organizm i często wiąże się z działaniami niepożądanymi, dlatego bardzo ważnym elementem leczenia wspomagającego jest także właściwe postępowanie żywieniowe. Należy również pamiętać, że życie takiej osoby zmienia się całkowicie od chwili postawienia diagnozy, a rozpoznanie choroby nowotworowej i terapia z nią związana zmienia również życie rodziny chorego.


Epidemiologia

Nowotwory są w tej chwili drugim po chorobach układu krążenia problemem zdrowia publicznego współczesnego świata. Naukowcy przewidują, że do 2030 roku liczba zgonów z powodu chorób nowotworowych może wzrosnąć do 13,1 miliona, podczas gdy w 2008 roku były przyczyną śmierci u 7,6 miliona osób. Niepokoi również fakt, że ogólna liczba zachorowań w okresie od 1999 do 2009 roku wzrosła aż o 40%.

Częstość zachorowań na nowotwory w 2009 roku u kobiet przedstawiała się następująco: nowotwory piersi, jelita grubego, płuca, macicy i jajnika. U mężczyzn najczęstsza lokalizacja nowotworów to płuca, gruczoł krokowy, jelito grube, pęcherz moczowy, żołądek i nerki.

Onkologia

Niestety, Polska na tle innych krajów Europy nie może pochwalić się dobrymi wynikami leczenia. Znajduje to odzwierciedlenie w standaryzowanych wskaźnikach przeżyć pięcioletnich, w których zdecydowanie niższy wskaźnik przeżyć w naszym kraju dotyczy osób chorych, m.in. na białaczki, chłoniaki, nowotwory piersi, gruczoł krokowy czy czerniaka skóry.


Niebagatelna rola żywienia

Sposób odżywiania jest jednym z najważniejszych aspektów wpływających na stan zdrowia. W ostatnich latach wykonano sporą ilość badań, które miały na celu wyjaśnić związek występowania nowotworów z rodzajem diety, poziomem aktywności fizycznej, zanieczyszczeniem środowiska oraz stosowaniem używek. Jak wiadomo, prawidłowo zbilansowana dieta dostarcza organizmowi wszystkich niezbędnych składników odżywczych (białek, węglowodanów, tłuszczów, witamin, składników mineralnych i błonnika pokarmowego) we właściwych proporcjach. Należy pamiętać, że w ten sposób organizm otrzymuje energię do prawidłowego funkcjonowania i zwalczania infekcji.


Problemy w chorobie nowotworowej

Najczęściej pojawiającymi się problemami podczas choroby nowotworowej są: utrata apetytu oraz postępujący ubytek masy ciała, które źle rokują i prowadzą do pogorszenia wyników leczenia chirurgicznego, chemioterapii oraz radioterapii.

Częstość niedożywienia zależy w dużym stopniu od umiejscowienia guza, sposobu leczenia oraz stopnia zaawansowania choroby. Najczęściej niedożywienie spotykane jest u pacjentów z rakiem przełyku, trzustki i żołądka. Niedożywienie białkowo - kaloryczne, które pojawia się u tych osób ma zły wpływ na czas przeżycia, wyniki leczenia onkologicznego oraz koszty leczenia.

Najczęstszymi przyczynami niedożywienia i wyniszczenia u chorych na nowotwory są:

Wraz z pogorszeniem się stanu odżywienia i rozwojem nowotworu dochodzi do wyniszczenia nowotworowego, które jest złożonym zespołem metabolicznym charakteryzującym się utratą masy ciała, zmęczeniem, brakiem apetytu, objawami zapalnymi, opornością na insulinę, rozpadem białek mięśniowych, niedokrwistością niedobarwliwą oraz hipoalbuminemią.

Leczenie żywieniowe osób chorych powinno być zawsze kompletne, co oznacza, że oprócz podstawowych składników odżywczych (białko, tłuszcze, węglowodany i elektrolity) powinno uwzględniać także podaż witamin oraz pierwiastków śladowych. Zalecana dzienna ilość energii powinna wynosić od 25-35 kcal/kg m.c./dzień, natomiast u osób wyniszczonych od 40-45 kcal/kg. Indywidualne zapotrzebowanie energetyczne na pewno należy dostosować do wieku, płci, aktywności fizycznej i ewentualnie innych chorób.

Zalecana dzienna dawka węglowodanów w diecie osób chorych na nowotwory powinna wynosić około 55% energii. Najlepszych ich źródłem są pełnoziarniste produkty zbożowe, warzywa i owoce. Prawidłowa podaż węglowodanów jest bardzo istotna, jako że białko powinno być spożytkowane na potrzeby budulcowe, a nie energetyczne. Do najmniejszej ilości należy ograniczyć spożycie cukrów prostych (znajdujących się w słodyczach), gdyż wykorzystywane są one przez nowotwór do wzrostu.

Dla osób z chorobą nowotworową największe znaczenie ma białko. Ma to związek ze wzmożoną działalnością układu odpornościowego i procesem odbudowy komórek uszkodzonych podczas leczenia. Zapotrzebowanie organizmu na ten składnik odżywczy wzrasta do 20% energii ogółem w ciągu dnia. Nie należy spożywać większych ilości białka, gdyż nie poprawiają bilansu azotowego, a mogą tylko niepotrzebnie obciążać organizm produktami przemiany azotowej.

Duże znaczenie dla chorych ma ilość i jakość dostarczanych tłuszczów. Zaleca się, aby ich spożycie zapewniało nie więcej niż 25-30% dziennego zapotrzebowania energetycznego. Należy ograniczyć spożycie tłuszczów zwierzęcych ze względu na to, że zawierają dużą ilość tłuszczów nasyconych i cholesterolu. Dla zdrowia pacjentów warto zwrócić uwagę na wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3, gdyż - jak pokazują badania - posiadają one zdolność do zmniejszania stanu zapalnego i stabilizują wydatki energetyczne.

LOKALIZACJA
NOWOTWORU
ZALECENIA DIETETYCZNE WYNIKAJĄCE
Z LOKALIZACJI NOWOTWORU
Usta, przełyk Dieta papkowata, płynna wzmocniona, picie w czasie posiłków
Żołądek Małe posiłki z małą ilością tłuszczów, dieta oszczędzająca, żywienie eneteralne lub parenteralne
Jelita
Dieta niskotłuszczowa, bezlaktozowa
Ewentualne żywienie enteralne lub parenteralne
Wątroba Dieta o kontrolowanej zawartości białka, elektrolitów i płynów
Trzustka
Dieta niskotłuszczowa z ewentualną podażą enzymów trawiennych
Dieta podobna do zalecanej w cukrzycy
Nerki Dieta o kontrolowanej zawartości białka, elektrolitów i płynów


Żywienie chorych w czasie chemioterapii

Należy pamiętać, że chemioterapia zaburza cykle komórkowe szczególnie w komórkach szybko dzielących się. Może prowadzić do zapalenia błony śluzowej przewodu pokarmowego, krwawienia i owrzodzenia. Podczas chemioterapii często pojawia się biegunka oraz zaburzenia wchłaniania i odczuwania smaku, co przyczynia się do zwiększenia niedożywienia. Należy cały czas monitorować stan odżywienia pacjenta, ponieważ niedożywienie pogarsza skuteczność i tolerancję stosowanej chemioterapii.


Żywienie chorych w czasie radioterapii

Praktycznie wszyscy pacjenci poddani radioterapii mają trudności z prawidłowym odżywianiem się. Szczególnie przejawia się to u osób z rakiem krtani, jamy ustnej oraz gardła, u których występują zaburzenia połykania prowadzące do rozwoju niedożywienia. Niepożądane następstwa radioterapii dotyczą otaczających tkanek i zależą od kliku czynników, m.in. od stopnia zaawansowania guza, dawki promieniowania, czy wcześniej przebytego leczenia onkologicznego. Skutki radioterapii możemy podzielić na ostre i przewlekłe, wśród których możemy wymienić, np.: zapalenie błony śluzowej, dysfagie, bóle przy przełykaniu, które czasem utrudniają nawet odżywianie doustne. U chorych z nowotworem umiejscowionym blisko gardła i krtani zaleca się wcześniejsze wdrażanie żywienia pozajelitowego.

Podsumowanie
Pamiętajmy, że niedożywienie chorego wiąże się z gorszą jakością życia, zmniejszoną aktywnością, gorszą odpowiedzią na leczenie i mniejszą przeżywalnością. Leczenie żywieniowe należy rozpocząć w przypadku potwierdzenia niedożywienia lub gdy przerwa w przyjmowaniu pokarmów przez chorego wyniesie więcej niż 7 dni, także wtedy, gdy występuje niedostateczna podaż energii przez więcej niż 10 dni. Jeśli klasyczna dieta nie jest w stanie zaspokoić zapotrzebowania energetycznego pacjenta, należy uzupełniać ją Nutramilem complex. Dostarcza on dużej porcji energii i stanowi samodzielny oraz pełnowartościowy posiłek. Nutramil complex można spożywać również między posiłkami jako uzupełnienie całodziennego wyżywienia. O właściwe skomponowanie diety można poprosić specjalistę dietetyka, który oceni dokładnie zapotrzebowania energetyczne chorego na składniki odżywcze i ustali odpowiednie żywienie.



Zalety produktów Nutramil complex®

  • preparaty z linii Nutramil complex® kompletne pod względem składu – odpowiednie do stosowania jako jedyne źródło pożywienia
  • preparaty z linii Nutramil complex® Protein - odpowiednie jako uzupełnienie diety przy zwiększonym zapotrzebowaniu na białko
  • preparaty zostały wzbogacone w średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe – MCT
  • preparaty są bezglutenowe – odpowiednie do stosowania w celiakii
  • jako jedyne zawierają minerały w postaci związków organicznych – chelatów aminokwasowych Albion®, co gwarantuje ich wysoką przyswajalność oraz bezpieczeństwo stosowania
  • produkty poddane zostały procesowi granulacji, dzięki czemu jeszcze łatwiej rozpuszczają się w wodzie
  • wygodna forma opakowania, którą możesz zawsze mieć przy sobie
  • dostępne w sprzedaży na saszetki
  • doskonałe smaki
  • są klinicznie wolne od laktozy

Przydatne informacje

Poradnik kulinarny

dla pacjentów i opiekunów

Zobacz jak przygotować smaczne potrawy zawierające preparaty Nutramil Complex

zobacz więcej